Γιαλί Τζαμισί

 

Λαμπρό δείγμα ισλαμικής τέχνης της Αναγέννησης που διακρίνεται για την ιδιορρυθμία του, είναι το μοναδικό από τα σωζόμενα τζαμιά της πόλης που ανάγεται στο β' μισό του 17ου αιώνα. Κτίστηκε πρός τιμήν του πρώτου φρουράρχου των Χανίων Κιουτσούκ Χασάν και μετά από έρευνα της 13ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, διαπιστώθηκε ότι στη θέση του υπήρχε μικρός μονόχωρος ναός.

 

Το τζαμί είναι ένα κυβικό κτίσμα και καλύπτεται από ένα μεγάλο ημισφαιρικό χωρίς τύμπανο τρούλο που τον στηρίζουν τέσσερα περίτεχνα πέτρινα τόξα. Από τη δυτική και τη βόρεια πλευρά του περιβάλλεται από στοά στεγασμένη από έξι μικρούς τρούλους χωρίς τύμπανο. Αρχικά η στοά ήταν ανοικτή όπως συνηθίζεται στα τζαμιά. Γύρω στα 1880 η στοά μετατράπηκε σε κλειστή με τοξωτά ανοίγματα και έντονα νεοκλασικό ύφος.

 

Το τέμενος Κιουτσούκ (μικρού) Χασάν ή Γιαλί Τζαμισί (τζαμί του γιαλού), όπως επικράτησε να λέγεται, ήταν έργο Αρμενίου αρχιτέκτονα, που είχε κατασκευάσει και άλλο όμοιό του στο χωριό Σπανιάκο του Σελίνου. Το τζαμί, στην αυλή του οποίου υπήρχαν φοινικόδεντρα και τάφοι πασάδων και γενιτσάρων, σταμάτησε τη λειτουργία του το 1923. Σήμερα είναι αναπαλαιωμένο, χωρίς όμως τον μικρό αλλά γραφικό μιναρέ του που κατεδαφίστηκε το 1920 (κατ' άλλους το 1939).

 

Λόγω του πολέμου, ύστερα από πολλές περιπέτειες και με πρωτοβουλία και μέριμνα του αείμνηστου καθηγητή Νικ. Β. Τωμαδάκη, μεταφέρθηκε εκεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, ενώ αργότερα το τζαμί χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη, μουσείο λαϊκής τέχνης, Γραφείο Πληροφοριών του ΕΟΤ και προσφάτως ως χώρος εκδηλώσεων και εκθέσεων.

 

Διεύθυνση: Ακτή Τομπάζη

 

Βιβλιογραφία

  1. Αμουτζόπουλου Θ.: Γενικός Οδηγός του Νομού Χανίων, Χανιά 1954
  2. Ανδριανάκη Μιχάλη: Η Παλιά Πόλη των Χανίων, Αθήνα 1997
  3. Δημοτάκη Γεωργίου: Χανιά στο πέρασμα του χρόνου, Αθήνα 1969.
  4. Καλομενοπούλου Νικοστράτου: Κρητικά, Αθήνα 1894
  5. Μανωλικάκη Λεωνίδα: Περίπατος στα Παλιά Χανιά, Ετήσια έκδοση Δήμου Χανίων, Χανιά 1983
  6. Νικολακάκη Ζ. Μίνωος: Παλιά Χανιά, Αθήνα 1961
  7. Σημανδηράκη Ζαχαρένιας: Ενθύμιον Χανίων, Χανιά 2006
  8. Φουρναράκη Κ.Γ.: Τα Χανιά μας, Χανιά 1928
  9. Φουρναράκη Κ.Γ.: Τουρκοκρήτες, Χανιά 1929
  10. Χιδίρογλου Παύλου: Ιστορικά τινά του Ναϊμά δια τα μουσουλμανικά τεμένη των Χανίων, Κρητικά Χρονικά, τόμος ΚΑ/1969
επιστροφή